Onbegrip frustreert me sneller dan ik zou willen.

Waarom wordt er een bepaalde keuze gemaakt?

Waarom doet iemand wat hij doet?

Waarom loopt iets anders dan ik had verwacht?

Ik denk dat ik dat mijn hele leven al heb. Als ik begrijp waarom iets zo is, kan ik het laten rusten. Dan kan ik me erbij neerleggen. Dan komt er vrede. Maar als ik het niet snap… dan blijft het malen. Dan zoek ik. Dan wil ik duiden, verklaren, begrijpen.

En nu ik ouder word, merk ik dat ik dat soms steeds lastiger vind.

Laatst moest ik ineens aan mijn omaatje denken.

Mijn omaatje had dementie.

Dementie sloop langzaam haar wereld binnen. Eerst voorzichtig. Later werd het groter. Ze begreep dingen niet meer. Waarom ze ergens was. Waarom mensen iets tegen haar zeiden. Waarom haar vertrouwde huis ineens “anders” voelde.

En ik dacht: wat moet dat een onrust geven.

Want als ík al onrust voel wanneer ik iets niet begrijp terwijl ik nog kan doorvragen, kan lezen, kan reflecteren hoe moet dat dan zijn als je dat vermogen steeds meer verliest?

Als de wereld om je heen verandert, maar jij niet snapt waarom.

Als mensen beslissingen voor je nemen, maar niemand het écht uitlegt.

Of het wel uitlegt, maar het niet meer binnenkomt.

Dan leef je misschien wel voortdurend in een staat van:

Wat gebeurt hier?

Waarom dit?

Klopt dit wel?

En toch… geloof ik ook dat we mensen met dementie soms tekortdoen.

Alsof leren niet meer kan. Alsof begrijpen onmogelijk is.

Dat geloof ik niet.

Misschien gaat leren anders. Langzamer. Meer via gevoel dan via woorden. Maar ik heb bij mijn omaatje momenten gezien van herkenning. Van inzicht. Van een plotselinge helderheid in haar ogen. Alsof ze even wilde zeggen: “Ik ben er nog.”

Misschien is dat iets voor een andere blog.

Wat ik vandaag vooral meeneem, is dit:

Hoe vaak leggen wij dingen écht uit?

Niet vluchtig. Niet tussen neus en lippen door.

Maar met aandacht.

In mijn werk in de zorg zie ik het dagelijks. Onrust ontstaat vaak niet door de situatie zelf, maar door onduidelijkheid. Als iemand begrijpt waarom iets gebeurt, komt er rust. Als iemand voelt: ik word meegenomen in het verhaal, dan zakt de spanning.

En als uitleg niet (meer) kan?

Als woorden niet landen?

Dan blijft er iets nóg belangrijkers over.

Veiligheid.

Voelen dat het oké is.

Voelen dat je er mag zijn, ook als je het niet begrijpt.

Voelen dat iemand naast je staat.

Misschien geldt dat niet alleen voor mensen met dementie.

Misschien geldt dat ook gewoon voor mij.

En voor jou.

We hoeven niet alles te snappen om veilig te zijn.

Maar we hebben wel mensen nodig die ons dat laten voelen.

Mijn omaatje kon op het einde niet meer volgen waarom ze ergens was. Maar als je haar hand vasthield en rustig tegen haar praatte, ontspande ze. Dan was het goed. Niet omdat ze het begreep. Maar omdat ze het voelde.

Misschien is dat wel de les

Leg uit waar het kan

Wees duidelijk waar het nodig is

En als begrijpen stop

laat dan voelen dat het veilig is

Broeder Bartje